شنبه ۱۳۹۷/۱۱/۲۰ ساعت ۱۹:۵۳:۰۰

کلماتی که به سوی مردم شلیک می‌شود

روزنامه اعتماد: با وضعیت فعلی می‌توان متوجه شد که هنوز هم سیاستمداران ما، آنچنان قدر واژه‌ها را نمی‌دانند در حالی که با واژه‌ها برند شده‌اند؛ اما مشکل از جایی آغاز می‌شود که واژه‌ها همیشه نردبان نیستند.


کلماتی که به سوی مردم شلیک می‌شود
علی حسنلو: اگر اتفاقی وسط یک بازی فوتبال بیفتد و داور برای مدیریت بازی اقدامی کند آیا تنها با چند بازیکن روبه‌ روست؟ تماشاگران در ورزشگاه و بعد از آن جمع میلیونی پای تلویزیون‌ها هم در این میان سهیم نیستند؟ یعنی تصمیم داور برای یک نفر موجب تاثیرگذاشتن روی میلیون‌ها نفر می‌شود. این ذات پرفورمنس است که فقط بازیگران آن همه‌چیز آن نیستند. با این مقدمه تصور نکنید که قرار است درباره فوتبال یا هنر حرفی به میان آید، بحث اصلی این متن سیاست است و کلمات سیاستمداران. بحرانی در کشور اتفاق می‌افتد؛ چه زلزله، چه آلودگی هوا و چه اعتراضات خیابانی. مسوولان ما نیز به رسم همیشگی شروع به گزارش دادن و حرف زدن با مردم می‌کنند. اما با چه کلماتی؟ آیا به کاربرد این کلمات و ابرمعنایی حول آن فکر می‌کنند؟ این‌ها کلماتی هستند که در بحرانی‌ترین شرایط به سمت مخاطب شلیک می‌شوند و نشان‌دهنده این است که این مدیران پیش از قرار گرفتن جلوی دوربین و سوال خبرنگاران نمی‌دانند قرار است چگونه با واژه‌های‌شان وضعیت بحرانی را مدیریت کنند. همه این نارضایتی‌ها از صحبت‌های مسوولان (به علاوه اتفاقات دیگری که در این میان برای بودجه رخ می‌دهد) در ذهن مخاطبین با برچسب ناکارآمدی انبار می‌شود و به روزی می‌رسد که به خاطر اتفاقات رخ داده در کشور عصبانیت و نارضایتی بالاتر می‌رود. مسوولان ما نیز چون به عِده و عُده این تجمعات نگاه می‌کنند وارد میدان شده و هر یک با ذهنیت خودساخته پاسخی می‌دهند. بدون در نظر گرفتن اینکه فوتبال فقط یازده نفر نیست.
اسحاق جهانگیری می‌گوید اقتصاد «بهانه» است و شروع به دفاع از اقدامات اقتصادی دولت می‌کند آن هم در میانه تنش و دعوا. دیگر دولتی‌ها هم شتابزده‌تر واکنش نشان می‌دهند. واعظی، رییس دفتر رییس‌جمهور که این روزها به عنوان مهره اصلی دولت معرفی می‌شود می‌گوید این اعتراضات «چه ربطی» به گرانی و اقتصاد دارد؟
اما از همه اینها مهم‌تر نطق رییس‌جمهور است. همه به دنبال شنیدن نطق او هستند اما این نطق و شیوه منتقل شدن آن خود جای بحث دارد. در وضعیت‌های بحرانی به دلیل غالب شدن احساسات بر جامعه حتی یک کلمه می‌تواند روی مخاطبان تاثیر منفی وحشتناکی داشته باشند به ویژه از سوی مقامات عالی هر کشور. برای همین روسای جمهور کشورها برای اینکه کنترل شده و بجا حرف بزنند یک تیم از مشاوران را مامور می‌کنند تا با سنجیدن تمام جوانب امر، متنی برای او تنظیم کنند که او به مردم منتقل کند. متنی که برای هر کلمه و عواقب آن فکر شده. مهم‌تر، شیوه ادای آن متن است. نه در برابر خبرنگاران یا یک برنامه زنده یا یک جلسه سخنرانی که هر یک مقتضیاتی دارد، بلکه در برابر یک دوربین و به صورت ضبط شده و با انتخاب صریح مخاطب کلمات یعنی مردم (چه در میدان، چه در سکوها و چه در پشت‌گیرنده‌ها). حتی برای احتیاط هر چه بیشتر این ویدیوها باز هم از چند جنبه بررسی می‌شود. مهم‌ترین آنها فراز و فرود، زبان بدن و تدوین تصاویر است. همه این پروسه برای این است که این ویدیو در راستای انتقال دقیق و کم خطای مفهوم مورد نظر باشد.
حال واکنش رییس‌جمهور روحانی و تیم او را به چنین اتفاقاتی ببینیم. هر چند محتوای واکنش نشان از جدی گرفتن اتفاق است اما پرفورمنس (اجرا) اینگونه نیست. حضور در جلسه‌ای که همیشه تشکیل می‌شود و با ترکیب آدم‌هایی که زبان بدن هر یک از آنها به گونه‌ای است که جلب توجه می‌کند. اگر ویدیوی این پیام را دوباره بررسی کنید متوجه این نکته می‌شوید که در این پیام تصویری چندین پارازیت ارتباطی وجود دارد در حالی که نباید هیچ پارازیتی در چنین پیام مهمی وجود داشته باشد. حاضرین در تصویر مسوولانی هستند که هریک در ماه‌های پیشین به واسطه اظهارنظر یا عملکردی مورد قضاوت قرار گرفته‌اند و مخاطب درباره آنها پیش زمینه دارد که این نیز باز یک پارازیت ارتباطی دیگر است.
رییس‌جمهور هم به شیوه همیشگی جلسات هیات دولت روی میز تکیه زده و رو به مخاطبی که مشخص نیست صحبت می‌کند. این خم شدن روی میز کمی اخم روی صورت او نیز ایجاد می‌کند. حسن روحانی سبک بیانی خود را نیز تغییر نداده و همان طور صحبت می‌کند که درباره تصویب شدن یک لایحه در هیات دولت. یعنی مشاوران او فقط مفاهیم را برای او مشخص کرده‌اند نه کلمات. پس خود او می‌شود مسوول پیدا کردن قافیه برای جملاتش و قاعدتا در یک پیام طولانی چندین کلمه مبهم ادا خواهد شد که می‌تواند کل متن را زیر سوال ببرد. هر چند تیم رییس‌جمهور تا این حد احتیاط می‌کند که برنامه به صورت ضبط شده باشد، نه زنده. در حالی که در یک پیام تلویزیونی ضبط شده امکان تکرار ضبط وجود دارد ولی در سخنرانی‌ای که چنین جمعی در آن حاضرند چنین چیزی شدنی نیست. این یعنی یک اشتباه در رساندن پیام رییس‌جمهور به جمهور. حتی طوری که بخشی از این پیام نوعی بی‌اعتنایی به ابعاد اعتراض (ما بزرگ‌تر از اینها را پشت سر گذاشته‌ایم) منحصر کردن پرفورمنس در بازیگرانش (با استفاده و تاکید روی کلمه اقلیت) چندین سیگنال اشتباه منتقل می‌کند و نمی‌تواند مخاطبین را اقناع کند. در حالی که به صراحت باید گفت اقناع مخاطبین مهم‌تر از اقناع معترضین حاضر در میدان است.
با وضعیت فعلی می‌توان متوجه شد که هنوز هم سیاستمداران ما، آنچنان قدر واژه‌ها را نمی‌دانند در حالی که با واژه‌ها برند شده‌اند؛ اما مشکل از جایی آغاز می‌شود که واژه‌ها همیشه نردبان نیستند.

 

منبع روزنامه اعتماد:

http://etemadnewspaper.ir/Default.aspx?News_Id=95053


نظرات

شما اولین نظر دهنده باشید.

نظر شما


© 2017 Ali Hassanloo. All rights reserved | Powered By : dorweb.ir