چهارشنبه ۱۳۹۶/۰۷/۱۲ ساعت ۱۳:۳۷:۲۲

عزت الله انتظامی خطاب به مدیران فرهنگی: نمی شود جلوی هنر را گرفت

این گفتگو بسیار ناگهانی اتفاق افتاد. در تئاترشهر و زمانی که آقای بازیگر در گوشه ای منتظر نشسته بود سراغ او رفتم و گفتگو را آغاز کردم. همه چیز خوب پیش می رفت که ناگهان وارد سیاست شد. خودش از آنچه گفته بود چشیمان شد و هراس پیدا کرد و در نهایت آن بخش را حذف کرد. اما جالب است بگویم بعد از گذشت شش سال(این مصاحبه سال 90 انجام شد) که ناگهان این مصاحبه را دیدم، تنها چیزی که از آن به یاد داشتم اضطراب چشم های او بود وقتی از آنچه بر سر زبان آورده بود، پشیمان شد. در آن سالها سیاست حتی آقای بازیگر را هم می ترساند.


عزت الله انتظامی خطاب به مدیران فرهنگی: نمی شود جلوی هنر را گرفت
علی حسنلو: عزت الله انتظامی مثل همه بازیگران ماندگار ایران، زادگاه هنری اش تئاتر است. در سینما با فیلم "گاو" داریوش مهرجویی بود که توانایی های بازیگری او شناخته شد. تقریبا 4 دهه از این فیلم گذشته ولی عزت الله انتظامی هنوز می تواند نقش های ماندگار ایفا کند. این گفت وگو با "آقای بازیگر" سه محور دارد، یکی حوزه کتاب و نشر، تئاتر و سینما. این گفت و گو در حاشیه مجمع سالانه خانه تئاتر در تئاترشهر انجام شد.

 
شما اهل رمان و داستان خواندن هستید. کتاب خوب و شاخصی که در سال 89 خواندید چه بود؟

خیلی صریح و رک بگویم که کتاب خوب دیگر پیدا نمی شود. من بسیار دنبال کتاب خوب می گردم ولی پیدا نمی کنم. یک بار به یک نمایشگاه کتاب رفتم و چون توانایی گشتن در کل نمایشگاه را نداشتم، گفتم اگر می توانند از نمونه های خوب انتشارات ها آثاری در حوزه نمایشنامه نویسی، داستان و یا رمان بیاورند تا بخوانم. تاکید کردم حتما از کتاب های چندین بار چاپ شده نیز بیاورند تا مطالعه کنم. چندین کتاب برای من آوردند، کتاب هایی که چاپ چهارم و پنجم آن ها منتشر شده است. من همه این کتاب ها را خواندم ولی حتی یکی از آن ها را نیز نپسیندم در حالی که باز تاکید می کنم چاپ پنجم به بالا بودند. اکثر نویسنده های این کتاب ها نیز خانم بودند ولی من از خواندن نوشته های آن ها متعجب شدم و اصلاً ازآن ها خوشم نیامد. غالباً نیز به شیوه های عجیب و پست مدرن بود که در نوشتن های امروز باب شده و برخی بدون شناخت به سوی آن رفته اند و می نویسند. برخی از آن کتاب ها به دلیل این نوع نوشتن و برخی به دلیل ضعیف بودن زیاد قابل درک نبودند، واقعا یک کار خوب در آن همه کتاب پیدا نشد. با دیدن آثار این نویسنده ها که غالبا خانم بودند ناخودآگاه به یاد گلی ترقی افتادم که واقعا یک نویسنده توانا بود و بسیار خوب می نوشت. حتی این کتاب های جدید را نمی توان با آن مقایسه کرد. چون این ها خانم بودند نام گلی ترقی را آوردم وگرنه نویسنده های توانا در گذشته زیاد داشتیم. در کل بگویم اصلاً بسیار سخت می توان کتاب خوب چاپ جدید پیدا کرد.


- دقیقاً منظور شما در چه حوزه ای است؟

تقریبا می شود گفت همه حوزه ها، از داستان، رمان و نمایشنامه ، همگی دچار این رکود شده اند حتی ترجمه های خوب کم شده اند و دیگر نمی توانی به راحتی یک اثر شایسته و مفید پیدا کنی . آن هایی را که من مطالعه کردم این ویژگی را داشتند و آن ها را نپسندیدم. نوشته ها نیز که وضعیت بدتری دارد و خیلی از آن ها سطحی هستند و نمی توان عمقی در آن یافت. این کارهای بسیار ضعیفی که ریشه ندارد، مشخص نیست در این بازار دشوار نشر چگونه منتشر شده است. این کتاب های زیادی که دیدم به چاپ چهارم و پنجم رسیده اند برای من سوال بود که چگونه به این تعداد نسخه چاپی رسیده اند و چه کسی این ها را چاپ کرده و چه کسی خریده است؟ این که می بینید این قدر کلی حرف می زنم به خاطر این است که واقعا دنبال مطالعه بودم و خودم بین کتاب ها جستجو کردم و به نتیجه نرسیدم. آن مورد که در آن نمایشگاه گفتم برای نمونه بود که گلچین خودشان را نیز نپسندیدم و گرنه خود بنده شخصا آثار چاپ شده را دنبال می کنم و می خوانم.


- دلیل این وضعیت را در چه میدانید؟ مشکل این است که آثار چاپی ضعیف هستند یا این که ما حتی به صورت بالقوه نویسنده خوب نداریم؟

اتفاقا بیشتر به دلیل وضعیت نشر است که سمت و سوی خاصی پیدا کرده و نویسنده ها را مایوس کرده است، از این که آثار خود را چاپ کنند دلسرد شده اند. واقعا انتشار یک کتاب کار سختی شده است و هر کسی نمی تواند کتاب خود را چاپ کند. همچنین به  نظر من یکی از دلایلی که می توان آن را به عنوان عامل موثر در این وضعیت بازار نشر بیشتر مطرح کرد وضعیت ممیزی و خط قرمزها است. این ممیزی های بی منطق واقعا کار نویسنده های امروزی را بسیار دشوار کرده است. در حالی که مدیران فرهنگی باید بدانند که اگر می خواهیم آثار شاخص هنری تولید شود نباید این قدر محدودیت برای هنرمندان ایجاد شود که نتوانند کاری از پیش ببرند و دائما درگیر خط قرمزهای جدید و عجیب شوند. زمانی هنرمند، نویسنده ، نمایشنامه نویس، فیلمساز و ... می تواند اثری شایسته خلق کند که ذهن خود را باز بگذارد و خلاقیت به خرج دهد تا چیزی نو و تازه خلق کند ولی وقتی هنرمند ما دائماً به این فکر باشد که نکند چیزی بنویسد که اجازه چاپ به او ندهند، چگونه می تواند اثری فاخر و شاخص تولید کند. با این وضعیت هنرمند اگر می خواهد چیزی بنویسد که چاپ شود باید به ذائقه مدیران فکر کند و آن را اعمال کند تا بگذارند چاپ شود، در حالی که مخاطب هنرمند باید مردم باشند. با این دغدغه های ممیزی واقعا نوشتن سخت است و دائماً مجبوری خودت را تغییردهی و چیز دیگر بنویسی که دلت نمی خواهد. هنرمند با این وضعیت باید چه کار کند؟

یعنی این مشکل گسترده که باعث اعتراض خیلی ها شده را شما نیز قبول دارید؟

بله متاسفانه در این سال های اخیر دیگر این وضعیت همه هنر را فرا گرفته است و به همین دلیل خیلی وقت است که نمایشنامه، رمان، داستان و ... خوب نخوانده ام. نمایش های قابل تامل و شاخص کم دیده ام. تلویزیون نیز که همه می دانند دارد چه روندی را پیش می گیرد و برنامه های خود را دارد که اصلا درباره آن حرف نمی زنم. سینما نیز که خیلی درباره آن صحبت شده و برای بررسی آن می شود نگاهی به جشنواره بیست و نهم فجر کرد که فیلم های خوب آن به 5 فیلم هم نمی رسید. در کل این وضعیت قابل مقایسه با قبل نیست. کتاب های خوب در گذشته بیشتر چاپ می شد و جوانان داستان ها، رمان ها و نمایشنامه های بهتری برای مطالعه پیدا می کردند و سینما و تئاتر حال و روز بهتری داشت.


در جشنواره بیست و نهم فیلم فجر اصلا فیلم خوب ندیدید؟

چرا فیلم خوب دیدم ولی گفتم بسیار کم، که شاخص ترین آن ها فیلم" جدایی نادر از سیمین" ساخته کارگردان بااستعداد ما اصغر فرهادی بود. این فیلم را دوست داشتم همچنین فیلم " راه آبی ابریشم " ساخته محمد بزرگ نیا که در جریان هستم زحمات زیادی برای ساخت آن کشیده شد. بزرگ نیا دو سه سالی است روی فیلم کارکرده که نتیجه قابل قبولی را هم درنهایت داشت. آخرین فیلمی که در خاطرم هست فیلم " سیزده 59" است که از آن هم بدم نیامد.


- شما عضو هیئت مدیره خانه تئاتر ایران هستید، چه چشم اندازی را برای تئاتر می بینید در حالی که گروه های تئاتری دائماً در حال انتقاد از وضعیت تئاتر هستند و شرایط خود را نامناسب می دانند؟

 
بله اشاره کردم که وضعیت هنر کلا این گونه شده و تئاتر نیز از همه بیشتر دچار مشکل شده است. هیئت مدیره خانه تئاتر خیلی بدنبال حل مشکلات تئاتر است ولی توجهی به ما نمی شود هنوز هم موفق نشده ایم که قرارداد تیپ را که سال ها برای ثبت آن زحمت کشیده شده به مسوولین وزارت ارشاد به صورت صد در صد بقبولانیم. تلاش زیادی می شود ولی نتیجه ای ندارد اما آرزو می کنم که این اتفاق برای خانواده تئاتر بیافتد و از بار مشکلات عدیده آن ها کاسته شود.


- آقای انتظامی شما چیزی حدود 6 دهه در عالم هنر بوده و شرایط مختلفی را دیده اید، با این وضعیت اگر این شرایط دشواری که اشاره کردید برای هنرمندان ادامه پیدا کند سرنوشت هنر کشور چه می شود؟

با اطمینان کامل می گویم که هنر بالاخره کار خود را می کند و نمی شود جلوی هنر را گرفت. ممکن است که محدودیت ها باعث شود فیلم ها و تئاترها کم شوند ولی بنا به ویژگی هنر، همان یک فیلم و یک تئاتر حرف همه را می زند و بالاخره راه را دوباره باز می کند. مثل رودخانه که همیشه نزدیکترین و بهترین راه را انتخاب می کند و اگرهم سر راه موانعی وجود داشته باشد، به طریقی این موانع را یا دور می زند یا کنار می راند. رودخانه هنر راه خود را پیدا خواهد کرد. اگر در بیست ونهمین جشنواره فیلم فجر تنها چند فیلم خوب وجود داشت باز با تلاش هنرمندان، هنر کشور به جایی می رسد که شرایط هموار می شود چون جشنواره فجر که همیشه این طور نبوده که این طور باقی بماند پس همیشه این وضعیت برای هنر باقی نخواهد ماند و نباید هنرمندان ناامید شوند بلکه باید بیشتر تلاش کنند.

 منبع: مجله همشهری ماه، سال 90

نظرات

شما اولین نظر دهنده باشید.

نظر شما


후원자

© 2017 Ali Hassanloo. All rights reserved | Powered By : dorweb.ir